Bishnu Bhandari

 पानीको सामान्य परिचय पानी (H₂O) पृथ्वीमा पाइने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तरल पदार्थ हो। यो हाइड्रोजन (H) र अक्सिजन (O) को दुई अणु मिलेर बनेको हुन्छ। पानी सबै जीवित प्राणीहरूको जीवनका लागि अनिवार्य तत्त्व हो। पानीको गुणहरू ✅ रंग: शुद्ध पानी रंगहीन देखिन्छ। ✅ स्वाद: पानी प्राकृतिक रूपमा स्वादहीन हुन्छ। ✅ गन्ध: शुद्ध पानी गन्धहीन हुन्छ। ✅ अवस्था: ठोस (बरफ) तरल (पिउने पानी) ग्यास (वाष्प वा बाफ) पानीको महत्त्व 🔹 मानव जीवनका लागि: शरीरको ७०% भाग पानीले बनेको हुन्छ, जसले पाचन, रक्तसञ्चार, तापमान नियन्त्रण जस्ता कार्य गर्छ। पानीका स्रोतहरू प्राकृतिक स्रोतहरू:नदी, ताल, समुद्र, झरना भूमिगत पानी (इनार, कुवा, बोरिङ) वर्षा पानीको शुद्धता र प्रदूषण 🚰 शुद्ध पानी: स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छ। ☠ प्रदूषित पानी: हानिकारक हुन्छ, जसले विभिन्न रोगहरू निम्त्याउन सक्छ, जस्तै –झाडापखाला,हैजा,टाइफाइफाइड आदि । इलेक्ट्रोलाइसिस भनेको के हो? इलेक्ट्रोलाइसिस भनेको विद्युतीय प्रवाहको प्रयोग गरेर कुनै तरल पदार्थ (Electrolyte) लाई रासायनिक रूपमा विघटन गर्ने प्रक्रिया हो। यस प्रक्रियामा पानीलाई हाइड्रोजन (H₂) र अक...

मानव जीवनको अस्तित्व नै पानीमा निर्भर छ। तर, हालको समयमा बढ्दो प्रदूषणका कारण शुद्ध पिउने पानीको सुनिश्चितता चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ। प्राकृतिक स्रोतहरूमा भारी धातुहरू (जस्तै: लेड, आर्सेनिक, मर्करी), ब्याक्टेरिया, भाइरस, परजीवी, तथा कीटनाशक अवशेष जस्ता हानिकारक तत्वहरू मिसिने गर्छन्। यस्ता प्रदूषकहरूले डायरिया, टाइफाइड, हेपाटाइटिस, मृगौला सम्बन्धी समस्या, हड्डी कमजोर हुनु, तथा क्यान्सर जस्ता गम्भीर रोगहरू निम्त्याउन सक्छन्। RO प्रविधि: शुद्ध पानीको प्रभावकारी समाधान यस समस्याको समाधानको लागि  Reverse Osmosis (RO) Filtration  प्रविधिको प्रयोग व्यापक रूपमा हुँदै आएको छ।  RO  प्रविधिले पानीलाई अत्यन्त शुद्ध बनाउने काम गर्छ, जसले अनावश्यक र हानिकारक तत्वहरूलाई हटाइदिन्छ। उच्च-दबावको प्रयोग गरी अर्ध-छिद्रपूर्ण (semi-permeable) झिल्लीबाट पानी पार गरिने हुँदा, यसले भारी धातुहरू, सूक्ष्म जीवाणुहरू, तथा अनावश्यक खनिजहरू हटाएर सफा पानी मात्र पार गर्छ। तर, हालैका अनुसन्धानहरूले देखाएको छ कि  RO  प्रक्रिया अत्यधिक शुद्धिकरण गर्दा पानीमा रहेका मानव शरीरका लागि आवश्यक ख...